Ochrona środowiska naturalnego

Najważniejsze zadania z zakresu ochrony środowiska na terenie gminy Kąty Wrocławskie to ochrona powietrza, wód powierzchni ziemi, ochrona przyrody, doskonalenie systemu gospodarowania odpadami, ochrona przed hałasem i edukacja ekologiczna.

Program Ochrony Środowiska

Dokument stanowi podstawę lokalnej realizacji polityki ekologicznej państwa. Zawiera analizę zgodności z dokumentami strategicznymi, charakterystykę gminy (klimat, demografia, gospodarka, infrastruktura, OZE oraz ocenę stanu środowiska (powietrze, hałas, waters, odpady, gleby, przyroda)). Wskazuje kluczowe zadania na lata 2022-2026 mające na celu poprawę lub utrzymanie jakości środowiska. Pełna treść dostępna jest na stronie internetowej Urzędu Miasta Gminy Kąty Wrocławskie.

OCHRONA POWIETRZA

Główne źródła zanieczyszczeń powietrza to źródła komunalno-bytowe: kotłownie lokalne, indywidualne paleniska domowe, emitory z zakładów użyteczności publicznej, źródła transportowe, źródła przemysłowe, zanieczyszczenia napływające spoza terenu gminy, pylenie wtórne z odsłoniętej powierzchni terenu.

Z uwagi na brak centralnych ciepłowni na terenie gminy Kąty Wrocławskie funkcjonuje rozproszony system zaopatrzenia w energię cieplną do ogrzewania i produkcji ciepłej wody użytkowej na potrzeby własne. Ciepło wytwarzane jest również w lokalnych kotłowniach osiedlowych, opalanych głównie paliwem stałym. W mniejszym stopniu wykorzystywana jest energia elektryczna, olej opałowy oraz gaz.

System pozyskiwania energii cieplnej w oparciu o paliwa stałe powoduje emisję substancji szkodliwych dla zdrowia i środowiska. W związku z tym Gmina podjęła działania mające na celu poprawę jakości powietrza, redukcję emisji gazów cieplarnianych i ograniczenie zjawiska niskiej emisji poprzez zwiększenie wykorzystania niskoemisyjnych źródeł energii i zmniejszenie zużycia energii.

Dotacje do wymiany źródeł ciepła

W 2025 r. realizowano program obejmujący udzielanie dotacji do wymiany pieców opalanych paliwem stałym na nowe, ekologiczne źródła ciepła (kotły gazowe, na lekki olej opałowy, urządzenia zasilane prądem elektrycznym, pompy ciepła i kotły na paliwa stałe lub biomasę klasy 5 - wg normy PN-EN 303-5:2012).

Kwota dofinansowania wynosiła 50% poniesionych kosztów w kwocie maksymalnie 7 000 zł brutto na jeden lokal mieszkalny lub nieruchomość o charakterze mieszkalnym i 2 000 zł brutto na jeden lokal dla wspólnot mieszkaniowych wyposażonych w jedną kotłownię z wyłączeniem lokalów posiadających odrębne źródło ciepła.

W 2025 roku przyznano 59 dotacji do wymiany źródeł ciepła w kwocie łącznej 402 272,33 zł. W roku 2024 wypłacono 103 dotacji w kwocie 691 889,82 zł. Wszystkie prawidłowo złożone wnioski o dofinansowanie zostały pozytywnie rozpatrzone. Gmina realizowała kampanię informacyjną w zakresie możliwości pozyskania dofinansowania.

Dotacje udzielone na wymianę nieekologicznego źródła ogrzewania w roku 2024 i 2025

Rodzaje zainstalowanych źródeł ciepła w 2025 roku (struktura procentowa)

• Kocioł na lekki olej opałowy: 0,0%
• Piec zasilany prądem elektrycznym: 3,4%
• Kocioł klasy 5 zasilany paliwem stałym: 5,1%
• Pompa ciepła: 5,1%
• Kocioł gazowy: 13,6%
• Kocioł klasy 5 zasilany biomasą: 72,9%

Na podstawie umowy pomiędzy Gminą Kąty Wrocławskie a WFOŚiGW we Wrocławiu realizowano program dotacji do wymiany starych źródeł ogrzewania w lokalach mieszkalnych „Ciepłe mieszkanie”. Za pośrednictwem Gminy beneficjenci w roku 2025 otrzymali 17 dotacji na kwotę 179 561,14 zł. W latach 2023-2025 zrealizowano razem 48 zadań, a łączna kwota dofinansowania wyniosła 535 790,60 zł.

Na mocy porozumienia Gminy z WFOŚiGW we Wrocławiu mieszkańcy na bieżąco, poprzez gminny Punkt Konsultacyjno-Informacyjny, mogą składać wnioski o dofinansowanie do wymiany nieekologicznych źródeł ogrzewania z programu Czyste Powietrze (poziom podstawowy i podwyższony bez prefinansowania). Z danych przekazanych przez WFOŚiGW we Wrocławiu wynika, że do 31 grudnia 2025 r. złożonon 655 wniosków o dofinansowanie, zrealizowano 359 przedsięwzięć, a sumaryczna kwota wypłaconych dotacji to 8 351 700,76 zł.

Dotacje do instalacji odnawialnych źródeł energii

W 2025 r. kontynuowano program dotacji do instalacji odnawialnych źródeł energii w postaci pomp ciepła, kolektorów słonecznych i paneli fotowoltaicznych. Dotacja do montażu paneli fotowoltaicznych udzielana była tylko w przypadku jednoczesnej trwałej zmiany systemu ogrzewania na pompę ciepła lub ogrzewanie elektryczne. Kwota dofinansowania wynosiła 50% poniesionych kosztów w kwocie brutto, maksymalnie 3000 zł brutto na jeden lokal mieszkalny lub nieruchomość o charakterze mieszkalnym.

W 2025 r. przyznano 2 dotacje, w łącznej kwocie 4 750,00 zł. W roku 2024 udzielono 5 dotacji, w łącznej kwocie 14 619,30 zł. Nastąpił spadek wypłaconych dotacji w stosunku do roku 2024 o 67,51%. Należy podkreślić, że wszystkie prawidłowo złożone wnioski o dofinansowanie zostały pozytywnie rozpatrzone, ponadto Gmina realizowała kampanię informacyjną w zakresie możliwości pozyskania dofinansowania.

Dotacje udzielane na instalacje OZE w roku 2024 i 2025

Wydatki na realizację zadania z zakresu ochrony środowiska obejmującego wymianę nieekologicznych źródeł ogrzewania oraz instalację OZE w latach 2014-2025

Ochrona wód i powierzchni ziemi

Na terenach nieobjętych systemem kanalizacji w 2025 r. realizowany był program dofinansowania do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, kierowany do osób fizycznych. Kwota dofinansowania wynosiła 50% poniesionych kosztów w kwocie brutto, maksymalnie 4000 zł brutto na oczyszczalnię obsługującą budynek jednorodzinny, 5 000 zł na oczyszczalnię obsługującą budynek wielorodzinny 2, 3 lub 4 lokalowy; 7 000 zł brutto na oczyszczalnię, która obsługiwać będzie więcej niż jedną nieruchomość oraz dla wspólnot mieszkaniowych.

Dotacje udzielone do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w roku 2024 i 2025

Gospodarka odpadami

Rok 2025 był okresem wyraźnej stabilizacji i wzmocnienia systemu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Kąty Wrocławskie. Osiągnięte wyniki – spadek ilości odpadów zmieszanych o 17%, wzrost selektywnej zbiórki o 16% oraz wzrost poziomu recyklingu o 6% potwierdzają, że przyjęty kierunek działań przynosi wymierne efekty środowiskowe i organizacyjne. Szczególnie istotna jest trwała zmiana struktury odbieranych odpadów, polegająca na systematycznym ograniczaniu frakcji zmieszanej na rzecz bioodpadów oraz surowców podlegających recyklingowi.

Na poprawę funkcjonowania systemu wpłynęły równolegle prowadzone działania edukacyjne, informacyjne oraz kontrolne. Intensywna praca z dziećmi i młodzieżą, kampanie skierowane do mieszkańców, promocja kompostowania oraz działania w zabudowie wielorodzinnej przyczyniły się do wzrostu świadomości ekologicznej i większego zaangażowania mieszkańców w prawidłową segregację. Widoczny wzrost liczby deklaracji kompostowania po podniesieniu ulgi BIO pokazuje, że odpowiednio zaprojektowane mechanizmy finansowe mogą skutecznie wspierać realizację celów środowiskowych.

Istotnym elementem rozwoju systemu była również współpraca z zarządcami wspólnot mieszkaniowych. Dialog ten umożliwił zdiagnozowanie barier infrastrukturalnych oraz organizacyjnych, a także zaplanowanie konkretnych rozwiązań, takich jak oznakowanie wiat, wprowadzenie kart miejsc gromadzenia odpadów czy przygotowanie dedykowanych materiałów informacyjnych. Kierunek ten wzmacnia odpowiedzialność lokalną i buduje partnerstwo pomiędzy gminą a mieszkańcami. Podsumowując, działania realizowane w 2025 r. potwierdzają, że Gmina Kąty Wrocławskie konsekwentnie zmierza w kierunku systemu gospodarowania odpadami opartego na zasadach zrównoważonego rozwoju, odpowiedzialności środowiskowej oraz racjonalizacji kosztów. Utrzymanie pozytywnych trendów będzie wymagało dalszej intensyfikacji działań edukacyjnych, skutecznego egzekwowania obowiązków ustawowych oraz wdrażania rozwiązań organizacyjnych ograniczających nadużycia i zwiększających motywację do prawidłowej segregacji. Osiągnięte rezultaty stanowią solidną podstawę do dalszego doskonalenia systemu w kolejnych latach.

Rok 2025 był czasem pogłębionej analizy systemu pod kątem jego efektywności finansowej i organizacyjnej. Prace Zespołu ds. Gospodarowania Odpadami pozwoliły na zidentyfikowanie kluczowych wyzwań, takich jak problem niezgłoszonych mieszkańców, kwestia odpowiedzialności zbiorowej w zabudowie wielolokalowej, potrzeba doprecyzowania zasad korzystania z ulgi BIO oraz ewentualnych inwestycji. Wypracowane wnioski i rekomendacje stanowią podstawę do dalszych działań legislacyjnych, organizacyjnych i konsultacyjnych.

EFEKTY FUNKCJONOWANIA SYSTEMU

W 2025 system gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Kąty Wrocławskie funkcjonował coraz skuteczniej, co potwierdzają wskaźniki ilościowe oraz zmiana struktury odbieranych frakcji odpadów. Najważniejsze efekty:

• wzrost poziomu recyklingu o 6%,
• spadek ilości odpadów zmieszanych o 17% (z 165 kg/os. w 2024 r. do 132 kg/os. w 2025 r.),
• wzrost ilości odpadów zbieranych selektywnie o 16% (z 151 kg/os. do 171 kg/os.),
• poprawa struktury odbieranych odpadów – zmniejszenie udziału frakcji zmieszanej oraz wzrost udziału bioodpadów, papieru, szkła i tworzyw sztucznych,
• wzrost liczby mieszkańców objętych systemem.

W strukturze odpadów widoczna jest pozytywna zmiana:

• udział odpadów zmieszanych spadł z 52,3% do 43,6%,
• wzrósł udział bioodpadów (z 27,9% do 33,8%),
• zwiększył się udział papieru (z 5% do 5,8%), szkła (z 6,1% do 6,9%) oraz tworzyw sztucznych (z 8,7% do 10%).

Osiągnięte wyniki świadczą o poprawie jakości segregacji oraz rosnącej świadomości ekologicznej mieszkańców.

DZIAŁANIA EDUKACYJNE I PROMOCYJNE

W 2025 r. Wydział Gospodarki Odpadami realizował szeroki program działań edukacyjnych skierowanych do dzieci i dorosłych. Najważniejsze działania:

• 122 godziny zajęć edukacyjnych w 7 szkołach podstawowych (klasy I-III),
• quiz ekologiczny dla mieszkańców „Nakarm głodomorka”,
• akcje promujące gospodarkę obiegu zamkniętego (wymiana ubrań, możliwość pozostawienia tekstyliów w PSZOK),
• rozdawanie nieodpłatnych roślin,
• pokazy segregacji w zabudowie wielorodzinnej (m.in. Smolec, Kąty Wrocławskie, Gniechowice, Krzeptów),
• program bezpłatnego użyczania kompostowników mieszkańcom gminy.

Celem działań było podniesienie świadomości ekologicznej oraz zwiększenie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów w gminie.

WSPÓŁPRACA Z ZARZĄDCAMI WSPÓLNOT

W 2025 r. odbyły się spotkania z zarządcami nieruchomości wielolokalowych (maj i grudzień), podczas których omówiono funkcjonowanie systemu oraz postulaty usprawnień. Zadeklarowane działania:

• zmiana regulaminu (oznaczenie wiat),
• wprowadzenie karty miejsca gromadzenia odpadów (MGO),
• wydanie i dystrybucja Informatora dla Zarządców,
• opracowanie broszury dla mieszkańców, uruchomienie dedykowanej strony internetowej, kontynuacja działań edukacyjnych.

W 2025 roku Gmina Kąty Wrocławskie kontynuowała działania w zakresie gospodarki odpadami, mające na celu zapewnienie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, poziomu składowania oraz ograniczenia masy odpadów ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Odpady segregowane odbierane były od mieszkańców w ramach gminnego systemu, a dodatkowo funkcjonowały trzy Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) zlokalizowane w Jurczycach, Gniechowicach oraz Smolcu. Przeterminowane leki można było oddawać także do wyznaczonych aptek. Gmina nie objęła systemem odbioru odpadów nieruchomości niezamieszkałych.

Kontynuowano rozpoczęty w roku 2024 program użyczania kompostowników właścicielom nieruchomości w zabudowie jednorodzinnej, mający na celu promocję kompostowania bioodpadów na własne potrzeby i edukację ekologiczna mieszkańców, a tym samym ograniczenie ilości bioodpadów oddawanych w ramach gminnego systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Na podstawie podpisanych umów użyczenia wydano 73 kompostowniki. Osoby kompostujące odpady mogą korzystać z ulgi w opłacie za gospodarowanie odpadami.

W 2025 r. mieszkańcy gminy mogli ubiegać się o dofinansowanie do utylizacji wyrobów zawierających azbest. Program ma na celu minimalizację skutków zdrowotnych i likwidację szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko. Wysokość dotacji na utylizację wyrobów zawierających azbest wynosiła 70% poniesionych kosztów, maksymalnie 4000 zł. W ramach programu przyznano 17 dotacji na kwotę 31 894,75 zł, usunięto 18,08 Mg wyrobów zawierających azbest. Dodatkowo zrealizowano zadanie obejmujące usuwanie wyrobów zawierających azbest złożonych na nieruchomościach na terenie gminy Kąty Wrocławskie przy udziale środków WFOŚiGW we Wrocławiu. W ramach programu usunięto 56,86 Mg wyrobów zawierających azbest za kwotę 48 328,73 zł. Dotacja z WFOŚiGW we Wrocławiu wyniosła 19 901,00 zł.

Ochrona przyrody

W 2025 roku Gmina Kąty Wrocławskie wspierała działania na rzecz ochrony przyrody, monitorując m.in. wycinkę drzew i krzewów oraz uwzględniając obszary chronione w planach zagospodarowania przestrzennego. Wydano 71 decyzji dotyczących usunięcia drzew, w tym zezwalające, zmieniające oraz odmowne, a także rozpatrzono 154 zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew od osób fizycznych. Na terenach gminnych posadzono 67 drzew oraz 171 krzewów, natomiast usunięto 152 drzewa i 17 m² krzewów.

Wymieniono tablice na ścieżce edukacyjnej w parku Cicha Dolina, odrestaurowano ławostoły dla turystów przy zbiorniku wodnym (żwirownia), przystąpiono do chemicznej likwidacji rdestowca japońskiego (rośliny inwazyjnej) rosnącego przy Bystrzycy. Dnia 30 stycznia 2025 r. Rada Miejska w Kątach Wrocławskich podjęła uchwałę o ustanowieniu 13 nowych pomników przyrody na terenie gminy. Dębom szypułkowym nadane imiona: Andrzej, Skałek, Kątnik, Bogdasz, Krzeptek, Kronos, Bystry, Małkowiak, Leszek, Sadowik i Stróż, wiązowi szypułkowemu imię Smolczyk, a lipie drobnolistnej – Strzegomirka.

Bezdomnym zwierzętom z terenu gminy Kąty Wrocławskie zapewniono opiekę w schronisku dla bezdomnych zwierząt, prowadzonym przez Fundację Pod Psią Gwiazdą w Polanicy-Zdroju. W ramach Programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta i gminy Kąty Wrocławskie realizowano także zadanie polegające na ograniczaniu populacji kotów wolno żyjących. W ramach programu, we współpracy ze społecznymi opiekunami, lekarze weterynarii wykonali 137 zabiegów sterylizacji i kastracji. Opiekunom kotów wolno żyjących przekazano budki dla kotów. Dodatkowo wprowadzono program kastracji i sterylizacji zwierząt właścicielskich, w ramach którego wykonano 18 zabiegów dla kotów i 7 dla psów. Zwierzętom wolno żyjącym zapewniono karmę. Dzikie zwierzęta poszkodowane, np. w wypadkach drogowych, miały zapewnioną opiekę weterynaryjną.

Ochrona środowiska przed szkodliwym oddziaływaniem emisji zanieczyszczeń powietrza i emisji hałasu, zanieczyszczeniem wody i gleby realizowana była również poprzez analizę możliwych uciążliwości w procesie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.